Het Witte Huis aan de weg naar het noorden

Waar het begint

De oversteek

Lent ligt aan de verkeerde kant van de Waal, zeggen ze in Nijmegen. Aan de goede kant, zeggen ze in Lent.

Wie vanuit Nijmegen naar het noorden wilde, moest hier de rivier over. Eerst met de veerpont, later over de brug. En wie een rivier oversteekt, komt aan de overkant aan met dorst, honger of een nacht die overbrugd moet worden. Op zulke plekken staan herbergen. Dat is geen toeval, dat is aardrijkskunde.

Bernard Bouwmeister begreep dat als geen ander. Hij was chef conducteur bij de Betuwse stoomtram en kreeg een idee bij het tramstation dat pal tegenover het veer lag: daar moest een café komen. Hij noemde het Tramstation. Daarnaast bestierde hij een melkzaak, een taxibedrijf, een bewaarplaats voor rijwielen en de pakketbezorging, en hij zat ook nog in de gemeenteraad van Elst, want Lent hoorde toen bij Elst. Rustig aan doen was niet zijn ding.

Toen het tramspoor in de jaren dertig verdween, bouwde hij iets nieuws aan de doorgaande weg. Een wit huis. Iedereen noemde het gewoon zo: Het Witte Huis.

1936

Drie februari, de eerste steen

In de muur zit een steen. Er staat op: EERSTE STEEN GELEGD DOOR BENNIE BOUWMEISTER 3 FEBRUARI 1936. Bennie was vrijwel zeker het zoontje van de bouwheer, een jaar of vijftien, die later zelf de tweede generatie zou worden. Zo ging dat: de jongen legt de steen, en dertig jaar later staat hij in de keuken.

Drie maanden later was het pand klaar. Op zaterdag 9 mei 1936 ging de deur open, met een strijkorkest en vrij entree, van half acht tot half elf 's avonds. Maandag daarop was er een openingsfeestbal. Entree vijfentwintig cent, alles inbegrepen. Het adres heette toen nog Kleidijk, en het telefoonnummer was 45. Twee cijfers waren genoeg in Lent.

De Waalbrug was net open. Kersen eten op het terras, met muziek, aan de overkant van de rivier. Zo begon Het Witte Huis.

Er hoorde ook een slijterij bij, De Lus genoemd, naar de verkeerslus in de rijksweg voor de deur. En een hotel, en een melkzaak, en dat taxibedrijf. Het was minder een restaurant dan een compleet dorpsbedrijf onder één dak.

De zaal van iedereen

Waar Lent bij elkaar kwam

In februari 1938 werd prinses Beatrix geboren. Driehonderd kinderen van de drie lagere scholen en de bewaarschool liepen in een stoet naar de grote zaal van Het Witte Huis, die de eigenaar welwillend had afgestaan. 's Avonds kwamen de volwassenen. De voorzitter constateerde tot zijn grote vreugde dat er letterlijk geen mens meer bij kon. Het hele pand, met nevenzalen, was eivol.

Zo werkte dat hier. De notaris hield er zijn veilingen. De huisarts kwam naast de deur wonen, op Kleidijk 30. Verenigingen vergaderden er, er werd gedanst op Koninginnedag, en elk jaar wenste de zaak in de krant vrienden, bekenden en begunstigers veel heil en zegen.

1940

Tien mei, acht uur 's avonds

Op 10 mei 1940 was Het Witte Huis geen restaurant. Er werd niet gekookt en er werd niet geschonken. In Het Witte Huis was de commandopost gevestigd van de commandant van het 8e Grensbataljon, reserve majoor J. Clerk.

Het was de eerste dag van de oorlog. Rond acht uur die avond kwam hier het bevel binnen om terug te trekken op de Betuwelinie, ter hoogte van Kesteren en Ochten. Daarmee was Lent aan zijn lot overgelaten en was de verdediging van deze oever voorbij voordat die goed en wel begonnen was.

Het is geen verhaal om een restaurant mee te verkopen. Het is wel het verhaal van dit pand, en het hoort erbij. Er is een moment geweest dat aan deze tafels landkaarten lagen in plaats van borden.

1944

Bioscoop aan het front

In de winter van 1944 lag Lent in de frontlinie. De vrouwen en kinderen waren geëvacueerd, het dorp was zo goed als leeg, en wat er nog stond stond onder vuur. Wachtmeester Bloemsma van de politie hield een dagboek bij, en daarin komt Het Witte Huis steeds terug.

Er lagen Canadese officieren op drie kamers. Er werd gestolen, ook bij Bouwmeister, waar Bloemsma dan even bleef kletsen. En er draaide film. In de zaal, half negen 's avonds, voor Britse en Canadese militairen, met steeds dezelfde gezichten als in oktober en november. Toen er in februari 1945 een jongen werd vermist, bleek hij gewoon in de film te zitten bij de Engelsen in Het Witte Huis.

Drie rijen tanks voor de deur, en binnen draaide de projector. Na de bevrijding hield de schadecommissie hier zitting, en het districtsbureau voor oorlogsslachtoffers ook. De krant vatte het later kort samen: Het Witte Huis werd in de oorlog het bestuurscentrum voor de hele Betuwe.

Daarna

Het dorp dat een stad werd

In 1966 besloot de gemeenteraad van Elst dat de Kleidijk voortaan Pastoor van Laakstraat zou heten, naar de pastoor die het jaar ervoor was overleden. De protestantse minderheid was er niet blij mee, want hun kerk stond aan diezelfde straat, en de dominee schreef een open brief aan de raad. Een raadslid merkte op dat Kleidijk toch echt een historische naam was, die al honderd jaar in officiële stukken stond. De raad hield het besluit in stand. Zo werd Kleidijk 32 het adres dat wij nu hebben.

Daarna kwam Nijmegen over de rivier. De Waalsprong maakte van de weilanden achter Lent een nieuwe stad met eigen straten, scholen en een station. De dijk ging landinwaarts, er kwam een nevengeul, en sindsdien ligt er een eiland voor de deur van het dorp. Wie nu vanaf de brug naar Lent rijdt, ziet water waar vroeger land lag.

Het Witte Huis bleef staan waar het stond. En dat heeft een prettig bijeffect. Wie vanuit het noorden Nijmegen binnenrijdt, ziet dit witte pand eerder dan de Waalbrug. Wij vinden dat net zo iconisch. De Waalbrug zal dat bestrijden, maar die staat er dan ook pas sinds 1936, precies als wij.

1936 tot 2012

Drie generaties Bouwmeister

Bernard Bouwmeister begon het, en bleef tot zijn dood in 1958 het gezicht van de zaak. Zijn vrouw Johanna verongelukte in 1954 vlak voor de deur, bij het uitstappen uit de bus op de rijksweg. In 1955 vierde de familie vijfentwintig jaar hoteliersschap, met een receptie waar de burgemeester van Elst en zo ongeveer elke plaatselijke vereniging langskwam.

De tweede generatie waren Ben en Door Bouwmeister. Zij zetten de zaak voort, verbouwden het pand en voerden de keukenbrigade aan die duizenden dagjesmensen en vertegenwoordigers van eten voorzag. Wie vanuit het noorden naar Nijmegen reed, at hier zijn diner.

De derde generatie waren Jos en Marijke Bouwmeister. Zij renoveerden het hele pand nog een keer en runden het tot april 2012, zesenzeventig jaar nadat een jongen van vijftien de eerste steen legde. In 2006, bij het zeventigjarig bestaan, kwam er een kunstpaaltje voor de deur. De familie noemt het zelf geen grenspaal maar een mijlpaal.

2019

Er komt pasta op tafel

In het najaar van 2018 stond Het Witte Huis te koop. De uitbater was eenenzeventig, zijn lijf werkte niet meer mee, en na jaren achter de bar en in de zaal was het genoeg geweest.

René en Nancy Godding namen het over en begonnen op 2 januari 2019 Osteria Pomodoro, met een plan dat in Lent even voor opgetrokken wenkbrauwen zorgde. Geen zalencentrum meer, geen koffietafels. Italiaans. En niet met een kaart waarop je één gerecht kiest, maar met een kaart waarvan je de hele avond eet.

De naam zegt precies wat er gebeurde. Osteria betekent herberg, wat Het Witte Huis vanaf 1936 al was. Pomodoro betekent tomaat, het hoofdingrediënt van de Italiaanse keuken. Het oude en het nieuwe, in twee woorden.

Vandaag

Wat er is gebleven

Er is meer hetzelfde gebleven dan je zou denken.

Nog steeds stoppen mensen hier omdat ze onderweg zijn of omdat ze net de brug over komen. Nog steeds gaat het om lang zitten, om nog een ronde, om de tafel die net iets te vol staat. Alleen heet het nu antipasti in plaats van een borrelplank, en gaat er een kinderparadijs schuil achter de zaal waar ooit werd vergaderd en film werd gedraaid.

Een herberg is een plek waar je binnenloopt zonder afspraak en langer blijft dan je van plan was. Daar doen we ons best voor, elke avond dat we open zijn.

Benieuwd wat er tegenwoordig op tafel komt? Bekijk de kaart